Wat is coderen en vrijschakelen bij VAG-auto's?

Auto's van de Volkswagen-groep (VAG: Volkswagen, Seat, Skoda en Audi) bevatten tientallen regelapparaten. Elk regelapparaat heeft een codering: een reeks instellingen die bepaalt welke functies actief zijn en hoe ze zich gedragen. Dezelfde hardware wordt in veel uitvoeringen gebruikt; de codering maakt het verschil.

Coderen is het aanpassen van die instellingen met diagnoseapparatuur. Vrijschakelen is een specifieke vorm daarvan: een functie die in hardware en software al aanwezig is, maar in de fabriek is uitgeschakeld, wordt geactiveerd. Er wordt niets ingebouwd of vervangen.

Het bekendste voorbeeld is Apple CarPlay en Android Auto op het originele infotainmentscherm. Veel VAG-auto's met een MIB2- of MIB2.5-systeem hebben de benodigde hardware al aan boord, maar de functie is door de fabriek vergrendeld achter een softwarelicentie.

Het resultaat van een vrijschakeling is gelijk aan een fabrieksoptie. CarPlay verschijnt als menuonderdeel zodra een iPhone via USB wordt aangesloten. Het originele scherm, de bediening op het stuur en de overige functies blijven behouden.

Codering gebeurt via de OBD-II-diagnosepoort, die bij VAG-auto's onder het stuur aan de bestuurderszijde zit. Een diagnose-interface verbindt de auto met codeersoftware op een laptop of telefoon. Veelgebruikte gereedschappen zijn VCDS en OBDeleven.

Het daadwerkelijke werk duurt voor CarPlay gemiddeld 15 tot 30 minuten per auto. De voorbereiding, zoals het vaststellen van platform en softwareversie, bepaalt of het in één keer goed gaat.

Bij het vrijschakelen van CarPlay op MIB2 en MIB2.5 verloopt het werk globaal in deze stappen:

• Contact aan, motor uit, en verbinding maken met de auto.
• Een back-up maken van de bestaande codering.
• Het regelapparaat voor informatie-elektroniek openen (adres 5F).
• De codering voor Apple CarPlay en Android Auto aanpassen; bij sommige units ook adaptatiekanalen.
• Het contact uitzetten, even wachten en het systeem opnieuw starten.
• Testen met een telefoon via USB en controleren of de codering is opgeslagen.

Niet elke uitgeschakelde functie is met alleen codering te activeren. De Volkswagen-groep werkt voor een deel van de functies met softwarelicenties die aan het voertuig zijn gekoppeld. Dat systeem heet SWaP, ‘Software as a Product’. De dealer of fabrikant activeert zo'n functie met een voertuiggebonden vrijschakelcode.

Bij OBD-codering wordt de configuratie van het regelapparaat zelf aangepast. Op MIB2 en MIB2.5 is dat voor CarPlay en Android Auto de gangbare methode. Bij andere systemen en functies kan een licentie of een andere procedure nodig zijn.

Welke route van toepassing is, verschilt per unit, per softwareversie en soms per merk. Audi's met MIB2 gebruiken bijvoorbeeld soms andere adaptatiekanalen dan Volkswagen, Seat en Skoda, en sommige Audi-units vragen extra stappen rond componentbescherming (component protection). Ook de Virtual Cockpit in de Audi TT vraagt een andere aanpak.

Een goede beoordeling vooraf voorkomt verrassingen. Leg merk, model, bouwjaar, infotainmentsysteem en softwareversie vast voordat er iets wordt aangepast.

MIB staat voor Modularer Infotainment Baukasten, het modulaire infotainmentplatform van de Volkswagen-groep. MIB2 zit in auto's op het MQB-platform uit circa 2014 tot 2017. MIB2.5 volgde vanaf circa 2017, met een snellere processor. Vrijschakelen lukt grofweg vanaf modeljaar 2015–2016; bij eerdere auto's is de softwareversie doorslaggevend. Beide systemen zijn via OBD-codering vrij te schakelen; de tabel onderaan dit artikel zet de verschillen op een rij.

Het onderscheid is niet altijd scherp. Auto's uit 2016 en 2017 kunnen beide systemen hebben, afhankelijk van productiedatum en optiepakket. Oudere MIB2-auto's, grofweg tot en met 2016, hebben bovendien vaak een MDI-aansluiting in plaats van een gewone USB-poort. Dan is eerst een upgrade naar USB nodig voordat CarPlay werkt.

Niet alle systemen komen in aanmerking voor vrijschakelen:

• Oudere systemen zoals RNS 510/RCD 510, MIB1 (vroege Golf 7-generatie) en de RNS 310 en RNS 315 hebben geen CarPlay-hardware.
• Composition Colour zonder touchscreen is ongeschikt, omdat CarPlay aanraakbediening vereist.
• Oudere Audi MMI 3G en 3G+ is een ander platform en geen MIB2.
• MIB3, onder meer in de Golf 8, Seat Leon 4, Skoda Octavia 4 en Audi A3 8Y, is niet via standaard OBD-codering vrij te schakelen; CarPlay is daar vaak al standaard actief.

Of vrijschakelen lukt, hangt af van de softwareversie van het infotainmentsysteem. Als richtlijn zijn MIB2-versies van 0245 tot en met 0850 en MIB2.5-versies van 0500 tot en met 0915 doorgaans compatibel. Hogere versies vragen om een controle vooraf. Zeer oude MIB2-firmware, versie 0339 en lager, bevat soms nog geen CarPlay-functionaliteit; een firmware-update bij de dealer is dan de eerste stap.

Een versienummer boven 1000 wijst meestal op een MIB3-systeem. Twijfelt u, maak dan een foto van het scherm met versie-informatie en noteer het chassisnummer (VIN). Daarmee is op te zoeken welk infotainmentsysteem in de auto zit.

De softwareversie is zonder gereedschap af te lezen op het scherm:

• Volkswagen, Seat en Skoda: MENU > Instellingen > Systeeminformatie (of Versie-informatie), en noteer het nummer achter ‘SW:’.
• Audi: MENU > Systeeminstellingen > Versie-informatie, en noteer het SW-nummer.
• Audi TT met Virtual Cockpit: via de MENU-knop op het stuur naar Voertuig > Systeeminstellingen > Versie-informatie.

Codeersoftware en interfaces zijn voor iedereen te koop, en op internet staan kant-en-klare instructies. Toch gaat het regelmatig mis. Een verkeerde instelling of een verkeerd adaptatiekanaal kan functies uitschakelen of foutmeldingen veroorzaken die lastig te herleiden zijn.

Daarnaast geldt voor elke codering, professioneel of niet, dat een software-update bij de dealer de instelling kan terugzetten naar de fabriekswaarde. Dat gebeurt vooral bij onderhoudsbeurten met een firmware-update, bij terugroepacties en bij technische servicebulletins (TSB's).

De meest voorkomende problemen bij amateurwerk zijn:

• Geen back-up van de oorspronkelijke codering, waardoor terugzetten niet meer lukt.
• Coderen op een softwareversie die de wijziging niet ondersteunt.
• Wijzigingen die niet worden opgeslagen, of een CarPlay-menu dat na herstart niet verschijnt.
• Bij Audi: problemen rond componentbescherming of afwijkende adaptatiekanalen.
• Een onderbroken verbinding tijdens het wegschrijven van de codering.
• Geen controle van de aansluiting, zodat CarPlay niet werkt door een MDI-poort zonder USB-upgrade.

Veel garages, dealers en schadeherstelbedrijven besteden codering uit. Elk platform heeft eigen coderingsschema's, softwareversies en uitzonderingen, en die kennis bijhouden kost tijd. Het gereedschap, zoals VCDS, OBDeleven of VCP, vraagt bovendien om licenties en ervaring.

Uitbesteden ligt vooral voor de hand bij klantvragen die niet dagelijks voorkomen, zoals CarPlay op een ouder VAG-model. Het werk ligt dan bij een partij die het vaker doet, en de eigen werkplaats blijft vrij voor regulier onderhoud.

Carro Automotive schakelt Apple CarPlay en Android Auto vrij op Volkswagen, Seat en Skoda met MIB2 of MIB2.5 en op de Audi A1, A3, Q2, Q3 en TT, in de werkplaats aan de Stavorenweg 4 in Gouda. Vooraf wordt de softwareversie gecontroleerd. Consumentenprijzen beginnen bij €120 (Volkswagen, Seat, Skoda) en €150 (Audi); voor garages en dealers gelden volumeprijzen op aanvraag.

Is vrijschakelen niet mogelijk, dan zijn er twee alternatieven: een CarPlay-module achter het originele scherm, vanaf €249, of een nieuw scherm, vanaf €199. Op de vrijschakeling geldt 2 jaar garantie.